Korzo UP#6 met Zino Schat

“Deze wereld maakt het voor mannen moeilijk om kwetsbaarheid te tonen.”

We spreken Korzo huismaker, choreograaf, danser, sound-designer, dansdocent en sieradenmaker Zino Schat op een grauwe donderdag in de leefkeuken van Korzo over een gevoelig thema. Twee uur eerder stond hij nog voor de klas van de Academie voor Theater en Dans in Amsterdam. Naast ons klinkt het zachte gerinkel van servies: iemand ruimt de vaatwasser uit en beide zijn we direct afgeleid. Zino zit midden in het maakproces van een nieuwe voorstelling over ADD. Hij oogt energiek maar ook zoekend.

Hoe is het met je?
“Druk,” zegt hij. En na een korte pauze: “Maar ook goed.” Hij vertelt dat hij onlangs flink ziek is geweest. COVID was daar, de conditie was weg. Juist nu merkt hij hoe belangrijk bewegen voor hem is. In zijn lessen, eigen repetities en voorstellingen probeert Zino iets te creëren wat hij zelf lang heeft gemist: een plek waar kwetsbaarheid mag bestaan. “In deze wereld is het voor mannen moeilijk om kwetsbaarheid te tonen,” zegt hij. “De studio is veilig. We werken met het lichaam, er wordt geluisterd. Maar daarbuiten… dat is een hele andere wereld.”

Toch zijn die werelden niet van elkaar te scheiden. Dat werd ook zichtbaar tijdens een les, waar een Oekraïense studente niet kwam opdagen na hevige bombardementen in haar thuisland. “Het raakte iedereen,” vertelt hij. “En ja, we hebben toen veel gepraat.” 

Hoe gebruik je vervolgens dans om zoiets een plek te geven?
“In een latere les heb ik die studente gevraagd om rondom een eilandje van medestudenten te dansen. Het is bewegen tussen okay zijn met even niet willen deelnemen, en kiezen wanneer je weer gedragen wilt of durft te worden.”

Niet alleen in je lessen maar ook in je nieuwe voorstelling ‘Can you ADD something to my ADD?’ word je heel persoonlijk. Hoe is dat?
“Ja. Ik weet soms echt niet hoe ik zoiets moet aanpakken. Soms lukt het, soms helemaal niet. Dan zijn we allemaal verdwaald.” De voorstelling vertrekt vanuit zijn zoektocht naar een ADD diagnose en zijn familie vol ADHD’ers. Toch benadrukt hij dat het geen collectieve therapie is. “Het gaat over míjn intergenerationele ervaring. Niet per se over hoe zij het beleven, maar over hoe ik me mijn vader en broer herinner en hoe ik dat kan omarmen.”

Een cruciaal moment in dat proces is de herinnering aan zijn vader die hij 15 jaar niet sprak en die hem bij het wederzien niet meer herkende. “Als ik dat nu tijdens de repetities op tafel leg, moet ik me kwetsbaar opstellen. Maar ik merk: er is respect. Dat maakt ruimte.”

In je voorstellingen neem je toch ook vaak mannelijkheid onder de loep. Waar komt dat vandaan?
“Ik kom uit een heel mannelijk gezin vol dopamine,” zegt hij. “En mijn moeder probeerde alles bij elkaar te houden. Maar uiteindelijk ging ik jong uit huis en belandde op straat, waar ik bijna tien jaar met een groep danste. Deze groep werd mijn familie, maar was ook weer mijn mannelijke familie met weinig ruimte voor kwetsbaarheid. Hoewel er een letterlijke vorm van dragen was tijdens de optredens.” 

Is dat dan geen kwetsbaarheid?
“Misschien een andere vorm. Maar hoeveel mannen praten er echt? Er is zoveel angst om afgekeurd te worden. Niet sterk genoeg te zijn. Niet relevant te zijn” Hij pauzeert. “Als man voelt het alsof je je altijd moet bewijzen. Omdat er geen onvoorwaardelijke liefde is.”

Die onvoorwaardelijke liefde is er niet?
“Nee. Als man niet.” Kijk, hoe het met je gaat, hoe het echt met je gaat en hoe je je voelt: dat soort vragen worden onder mannen bijna nooit gesteld. En toch brengen die je dichter bij elkaar en zorgen ze voor ruimte. Je leert zo luisteren in plaats van er iets overheen te gooien.”

We hebben het veel over praten, maar hoe boor je kwetsbaarheid aan in het lichaam?
“Ik zoek in de studio het contrast op,” zegt hij. “Hoe hard kunnen we gaan? Misschien wel zo hard dat je ergens doorheen breekt.” Hij noemt schaamte als voorbeeld. “Dat gevoel dat je kleding je huid brandt. Vanuit die schaamte wil je transformeren. Van organisme – een zebra, een schildpad – tot je uiteindelijk op de grond arriveert als een kwetsbaar mens die alles is kwijtgeraakt.”

Hij noemt een voorbeeld uit in Exit Sign, een eerdere voorstelling over twee politieke figuren die elkaar proberen te overtreffen tot één van hen van schaamte wil verdwijnen in zijn eigen lichaam. Met een pak dat in je huid brandt, met de wens om te transformeren in een ander organisme tot je uiteindelijk op de grond arriveert als een kwetsbaar mens dat alles is kwijtgeraakt”

Is kwetsbaarheid een skill? Kun je het oefenen?
“Een kracht,” zegt hij zonder twijfel. “We willen allemaal kwetsbaar zijn, maar we moeten eerst ergens heen. Daar hebben we soms hulp bij nodig. Ik heb bijvoorbeeld ademhalingstherapie gehad waarbij ik anderhalf uur lang moest huilen. Alles kwam los.” 

Stel: ik wil me kwetsbaarder opstellen, wat is dan je tip?
Hij denkt lang na. “Je moet diep graven. Door duistere tijden heen. En doe het niet alleen. Deel wat je kunt delen, op een manier die veilig voelt.” Hij glimlacht even. “En accepteer dat je het soms niet weet. Dat verdwaald zijn erbij hoort.”

We zitten nog steeds op de houten bank. De keuken is inmiddels stil. Zino gaat zijn onaffe stuk laten zien aan een groep docenten. Vol kwetsbaarheid. Wederom.

Can you ADD something to my ADD? is donderdag 19 en vrijdag 20 februari te zien in Korzo tijdens Holland Dance Festival. TICKETS